Zanikające rzemiosła w Mazurach

Poniżej wymieniam tych których pamietam:

Kowale:

Korzenny Ludwik (senior)

Zimny Józef

Wojciech Adamczyk

Krawcy:

Jurek Andrzej (zszywał płótno na Grób Pański), Błąd Stanisław, Andrysiewicz

Wojciech, Potański Stanisław, Kołodziej Stanisław, Wieteszka

Cieśle:

Kwiecień Jan, Matuła Jakub, Adamczyk Antoni, Serafin

Stolarze:

Kus Jan ( wykonał stelaż na Grób Pański), Trela Michał, Dec Jakub, Bylicki Józef,

Stępień Jan, Sondej Władysław ,

Kołodzieje (stelmach):

Tryniecki Jakub, Bełza

Tkacze:

Popek Wojciech (Pilny, na Turce - Wieteszka

Szewcy:

Małek, Popek Józef, Białas Józef, Kozak

Rzeźnicy:

bracia Burkowie, bracia Smolak, Szot Marcin

Rymarze:

Gnyp, Sondej Władysław

Krawcowe:

Sondej Genowefa, Sakowska Maria

Kto dzisiaj pamięta fotografa z Bąków - p.Kolano? Robił zdjęcia familijne, z pierwszej komunii św.,ze ślubów, do dowodów osobistych i inne.

Wszyscy oni mając fach w ręku potrafili wykonywać swoje rzemiosło dla własnych potrzeb jak i dla innych. Wszyscy też uprawiali pole i prowadzili gospodarstwa bo z tych zawodów niestety nie dało się wyżywić rodziny.

Chciałbym tu przybliżyć zawód kowala, którym był mój Ojciec - Wojciech Adamczyk i  jego krótki życiorys. Zapisał się na kartach historii Mazurów jako niewątpliwie uzdolniony i wyuczony swojego fachu.   Urodził się 12.07.1903r. w Mazurach jako najstarszy syn z 12-ga dzieci Józefa i Marii Adamczyk w domu pod nr 10 ówczesnych Mazurów (obecnie posesja G. i K. Mikołajczyk).  Zachowało się mało informacji na temat dzieciństwa i wczesnych lata młodzieńczych, ale podobnie jak większość rówieśników musiał pracować w gospodarstwie. Było co robić bo gospodarka duża, a i rodzeństwa do wykarmienia sporo. Już w młodych latach miał smykałkę do majsterkowania i to skłoniło jego ojca - Józefa Adamczyka, aby go posłać na naukę zawodu kowalskiego. Kowal to pewny zawód i we wsi był bardzo potrzebny.  Naukę zawodu rozpoczął 1sierpnia1922r. u Ludwika Korzennego (seniora) i uczył się do 13 października 1924r.  Po śmierci swego nauczyciela L. Korzennego,  uczył się dalej u Józefa Zimnego od 15 pazdziernika 1924 do 5 marca 1926r. Naukę zakończył i otrzymał świadectwo w dniu 26 stycznia 1927r. podpisane przez naczelnika gminy - Józefa Bełzę i przełożonego Stowarzyszenia Rzemiosła - Śmietanę z Sokołowa Małopolskiego.  5 lutego 1927r. zdaje egzamin czeladniczy w Sokołowie Małopolskim. 4 lutego 1936r. zdaje egzamin w starostwie w Kolbuszowej kończacy kurs podkuwacza koni. 10 maja 1944r. zdaje egzamin mistrzowski przed Izbą Rzemieśniczą w Rzeszowie w zwodzie kowalstwa i dzięki temu może też uczyć w tym zawodzie.     Po wyuczeniu się kowalstwa pierwsze lata spędza na robotach w różnych gospodarstwach w Prusach na Pomorzu. Ma też epizod pracy we Francji w Lille u kowala.  Była to bardzo ciężka praca, podupadł na zdrowiu i musiał się leczyć. W tym czasie ożenił się  i razem z żoną wraca do Mazurów. Za zarobione pieniądze kupują dom od Żyda (obecnie Mazury nr1). Tam też stawia  swoja pierwszą kuźnię. Pomagają mu  też koledzy z Zielonki Puzio , Kochanowicz , Dec Jakub i wielu innych, którzy  w późniejszych latach często go odwiedzają w Mazurach i również korzystają z jego usług kowalskich.  Następnie przenosi kuźnię na działkę w Mazurach,  którą dostał od swojego ojca Józefa Adamczyka.  A pierwszy dom sprzedaje Andrzejowi Białas. W 1928r. naczelnik gminy  - Bełza wydaje pozwolenie na budowę kuźni  5m x 4m w Mazurach (obecnie  w tym miejscu stoi stodoła na mojej  posesji  nr. 58) . Drewniana kuźnia przetrwała do 1947. W tym też roku stawia kuźnię murowaną wraz z  małą stajenką (obecnie w tym miejscu jest garaż i obora).  W 1936r. zakupił  za 1300 koron dom od Żydóki  Chaji Nadel. Po remoncie mógł zamieszkać w nim z rodziną i miał robotę na miejscu. Liczni kowale w Sokołowie są dużą konkurencją dla młodego kowala. Dzięki protekcji Sołtysa - Suskiego dostaje duże zlecenie od Komitetu Budowy Kościoła i plebani w Mazurach, na okucia do okien,  drzwi (stolarkę wykonywał Michał Trela) i wszelkie prace kowalskie.  Wywiązuje się wzorowo i w terminie z powierzonych zadań. To zaowocowało, że młody kowal ma robotę, coraz więcej roboty. Jest doceniany przez miejscowych gospodarzy. Należy wspomnieć, że młodsze rodzeństwo  Ojca pracując u brata w kuźni tez wyuczyli się zawodu.  Brat Jan w czasie wojny był kierowcą w gospodarstwie rolnym u Niemców w Raniżowie, po wojnie pływał na statkach handlowych jako mechanik. Brat Stanisław pracował w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni jako mechanik- hydraulik . Brat Bolesław pracował Hucie Stalowa Wola następnie w kopalni odkrywkowej węgla brunatnego w Bogatyni. Pracował w Niemczech na delegacji jako kowal mechanik.  Brat Władysław pracował w PGR jako traktorzysta mechanizator rolnictwa . Krótki czas u ojca terminował  tez Jan Matuła, który  wyjechał do pracy w Gdańsku. Zawodu wyuczył się również syn Wojciecha -  Józef Adamczyk, który będąc w Junakach zdobył dodatkowo zawód spawacza. Kowalstwa uczył się też u Ojca  młody mieszkaniec z Zielonki (Bąki) -  Bronisław Bąk.   Pamiętam jako mały chłopiec palący się ogień w kuźni i Tatę walącego młotem w kowadło.  W latach młodzieńczych również pomagaliśmy ojcu. Na podwórku i w kuźni  zwłaszcza w okresie zimowym praktycznie codziennie było po kilku rolników ze swoimi robotami.  A to siekierę naostrzyć lub sierp posiekać, lemiesz poklepać, wykonać nowy pług, okuć cały wóz, czy wykonać narzędzia rolnicze, no i oczywiście z  końmi do podkucia. Pamiętam, że  czasami konie stały spokojnie i  znosiły te zabiegi,  ale niekiedy koń był nerwowy i wtedy trzeba było użyć tzw. fajki by skończyć podkuwanie. Była to ciężka i niebezpieczna praca. A obecnie prawie zapomniana.  

Jan Adamczyk  Mazury 2026r.